Interpellatiedebat en de bijdrage van prof. dr. Michiel de Vries
Interpellatiedebat en de bijdrage van prof. dr. Michiel de Vries
23 juni 2026
Terugblik op het interpellatiedebat over het signaalonderzoek
Tijdens de raadsvergadering van 18 juni vond op verzoek van GemeenteBelangen Scherpenzeel (GBS) een interpellatiedebat plaats over het eerder uitgevoerde signaalonderzoek binnen de gemeente Scherpenzeel. Aanleiding voor het debat waren de vele vragen die leven over de totstandkoming van het onderzoek, de gevolgde procedure en de gevolgen die hieruit zijn voortgekomen.
Voor GBS is het belangrijk dat signalen over samenwerking, veiligheid en bestuurscultuur altijd serieus worden genomen. Tegelijkertijd geldt dat onderzoeken die grote persoonlijke, bestuurlijke en politieke gevolgen kunnen hebben, zorgvuldig, transparant en controleerbaar moeten worden uitgevoerd. Daarom heeft de fractie ervoor gekozen het debat aan te vragen en het proces kritisch te laten bespreken.
Bijdrage van prof. dr. Michiel de Vries
Tijdens de vergadering sprak prof. dr. Michiel de Vries de gemeenteraad toe. De Vries is hoogleraar Bestuurskunde aan de Radboud Universiteit en deskundige op het gebied van openbaar bestuur, integriteit en bestuurlijke processen. Hij gaf vanuit zijn expertise een onafhankelijke beschouwing op het verloop van het onderzoek en de gevolgen daarvan.
Na bestudering van het dossier uitte De Vries kritiek op het verloop van het proces en de onderbouwing van de conclusies. Over de betrokken wethouders zei hij dat twee bestuurders die zich jarenlang voor Scherpenzeel hebben ingezet volgens hem “voor de bus zijn gegooid”.
Ook stelde hij dat het onderzoek volgens hem kenmerken heeft van een persoonsgericht onderzoek. “Het onderzoek mag in naam een signalenonderzoek zijn, maar in werkelijkheid is het een persoonsgericht onderzoek”, aldus De Vries.
Daarnaast plaatste hij vraagtekens bij de onderbouwing van verschillende verwijten en concludeerde hij dat het signaalonderzoek volgens hem “aan alle kanten rammelt”.
Ook buiten Scherpenzeel wordt inmiddels aandacht besteed aan deze kwestie. Zo plaatste mr. dr. Caroline Raat een inhoudelijke reflectie op LinkedIn over de behandeling van het dossier en de vragen die daarbij spelen rondom bestuurlijke zorgvuldigheid en rechtsbescherming.
Lessen voor de toekomst
We begrijpen dat de raad verder wil en zich wil richten op de toekomst van Scherpenzeel. Toch vinden wij dat de vragen rondom dit dossier te belangrijk zijn om simpelweg achter ons te laten. De gevolgen van het onderzoek zijn groot geweest.
Wat GBS betreft moet één van die lessen zijn dat wethouders hun werk moeten kunnen doen in een veilige werkomgeving, waarin college, ambtenaren en bestuurders op een respectvolle manier met elkaar samenwerken. Signalen over samenwerking of gedrag moeten altijd serieus worden genomen, maar er moeten ook duidelijke waarborgen zijn voor een zorgvuldig proces.
De wijze waarop dit proces is verlopen heeft geleid tot het vertrek van twee wethouders. Wat GBS betreft mag het niet mogelijk zijn dat bestuurders op deze manier vogelvrij worden. Wanneer onderzoeken zulke verstrekkende politieke en persoonlijke gevolgen kunnen hebben, moeten zorgvuldigheid, hoor en wederhoor en transparantie altijd voorop staan. Bestuurders mogen niet uitsluitend op basis van anonieme signalen of niet-verifieerbare verwijten worden beoordeeld, zonder dat voldoende ruimte bestaat om beschuldigingen te toetsen en te weerleggen.
Voor de volledige bijdrage van prof. dr. Michiel de Vries, hebben wij zijn spreektekst hieronder opgenomen.
Geachte gemeenteraadsleden,
Ik ben blij weer in een zelfstandig Scherpenzeel te zijn en een aantal oude bekenden terug te zien. De vorige keer betrof het de door de provincie voorgenomen fusie met de gemeente Barneveld. Als dat anders was afgelopen, had u hier vanavond niet gezeten.
Veel minder blij ben ik met de wijze waarop hier twee wethouders, die zich jaren voor deze gemeente hebben ingezet, voor de bus zijn gegooid. Ik mocht het gehele dossier inzien en kan niet anders dan tot de conclusie komen dat er grote onzorgvuldigheden zitten in het verloop van het proces, het zogenaamde signalenonderzoek, en de aard van de aan de wethouders gemaakte verwijten.
Een problematisch proces
Het problematische verloop van het proces is met name te wijten aan kwalijke keuzes die zijn gemaakt door de burgemeester en interim-secretaris. Dat heeft ertoe geleid dat het verloop van het proces uitermate onzorgvuldig is geweest.
Het zogenaamde signalenonderzoek heeft een dubieuze kwaliteit
Het onderzoek mag in naam een signalenonderzoek zijn, maar in werkelijkheid is het een persoonsgericht onderzoek zonder aan de eisen voor zulk onderzoek te voldoen. Ook dat is kwalijk.
De verwijten aan de wethouders in hun functioneren als wethouder
Al het gedrag dat normaliter inherent is aan de functie van wethouder, wordt in dit onderzoek in een negatief frame geplaatst.
Tussenconclusie over de wethouders als persoon
De wethouders wordt nogal wat verweten, maar elke onderbouwing van die verwijten of beschrijving van de context ontbreekt. Er worden geen concrete voorbeelden gegeven van concrete situaties: wat, wanneer, in het bijzijn van wie en door wie iets heeft plaatsgevonden. Daarmee blijven alle verwijten in de lucht hangen.
Afrondend
Ikzelf ben opgevoed dat het van fatsoen getuigt als je je aan je beloften houdt.
In dit proces hebben zowel de burgemeester en de interim-secretaris als de onderzoekers van Thuis in Vertrouwen zich maar weinig gelegen laten liggen aan hun beloften.
Het signalenonderzoek rammelt aan alle kanten en heeft niet waargemaakt wat de onderzoekers beloofden.
De signalen die daarin zijn geregistreerd betreffen deels gedrag dat inherent is aan de functie van wethouder, waarvan zomaar iets negatiefs wordt gemaakt, en deels zijn de signalen volstrekt ongeloofwaardig zonder concrete voorbeelden.
Dat leidt ertoe dat zowel het proces naar het onderzoek toe, het onderzoek zelf, en de wijze waarop met de uitkomsten daarvan is omgegaan onzorgvuldig en onbetrouwbaar kunnen worden genoemd.
Mijn conclusie: heroverweeg uw positie in deze zaak nog eens, want hetzelfde wat deze wethouders is overkomen, kan ook de nieuwe wethouders en zelfs u zomaar overkomen.
U zult wellicht zeggen: waar is uw bewijs? In vijf minuten kan ik dat niet geven, maar als u ernaar vraagt, geef ik het bewijs.
Dank u voor uw aandacht.
Overig nieuws
Hier vindt u het actuele nieuws van GemeenteBelangen Scherpenzeel (GBS).
